केपीको हालत सीपीको जस्तै हुन्छ, प्रचण्ड-माधवको शैली मिल्दैन’

नबराज नेपाली ८ पुष २०७७, बुधबार १६:२८

मलाई लाग्छ, नेकपामा अहिलेको तामझामले नै भोलिको परसम्मको निर्णय त गरिहाल्दैन । किनभने हामीले एमालेबाट फुटेर माले बनाउँदा पनि तामझाम सानो थिएन । दुई/तीन महिनासम्म त जम्मै एमाले नै हामीले नै ल्याउँछौं कि जस्तो थियो । पछि फेरि विस्तारै मान्छेहरू फर्किँदै आफ्नै ठाउँमा गए ।

अहिले तलका अलि स्वतन्त्र खालका कार्यकर्ताहरुले ओलीले नै पार्टीलाई विभाजनमा हात बढाए भन्ने कुरो बुझेका छन् । प्रधानमन्त्रीमा बसेर तलमाथि गरेका कुरा, ढाँटढुँटका कुराहरु मान्छेले बुझ्छन् । फेरि, पार्टीलाई मिलाउनुपर्ने दायित्व पनि पहिलो अध्यक्ष र प्रधानमन्त्री भएका नाताले ओलीकै हो । अन्त पनि महत्वाकांक्षा त आए होलान्, आफूमा महत्वाकांक्षा आएपछि अरूमा पनि त आउने नै भयो नि । यसले गर्दा मिलाउन नसकेको अपजस ओलीलाई लाग्छ ।

सरकारलाई कामै गर्न दिइएन केहीले भन्लान् । तर दुई तिहाइ बहुमत दिएर पनि शतप्रतिशत काम गर्न त दिँदैनन् कसैले पनि । काम गर्न नदिएको पनि छैन । पार्लियामेन्टमा जान दिएनन् भनौं भने त्यो गतिविधि देखिँदैन । सरकारमा राम्रो काम पनि गरेनन् ।

ओलीको हालत सीपी मैनालीको जस्तै बन्न सक्छ

अब चुनाव भइहाल्यो भने ओलीजीलाई जस्तो लाग्या छ, त्यस्तो हुँदैन । जीरो सीट नै त नजाला, धेरै ठाउँमा जमानत जफत हुन्छ । माधव नेपाल पक्षमा गएर भन्दा पनि मान्छेहरु निराश भएर भोटै हाल्न अर्कातिर जान्छन् । माधव– प्रचण्ड धेरै बलियो हुने, त्यो पनि म देख्दिनँ  । नेकपाका दुईवटै पक्षमा मान्छे निराश भएर मत कम्ति हाल्छन् । यसमा पनि ओलीपट्टि अझै कम्ति हुन्छ ।

अलिकति डेडिकेटेड कार्यकर्ता छन् भने पनि भङ्ज्याहा कार्यकर्ता छन् ओलीपट्टि । तल राम्रो स्वाभाव र राम्रो इमेज भएका कार्यकर्ताहरुको संख्या कम छ । बास्कोटाजस्ता, बस्नेतजस्ता मान्छेहरु तल पनि छन् । यी सबै कुराले गर्दा मलाई लाग्छ, पार्टी फुटाउनेको छवि राम्रो हुँदैन ।

चुनाव चिन्ह कसले पाउँछ, त्यसले पनि एउटा प्रभाव पार्छ । सूर्यचिन्ह वास्तवमा लोकप्रिय नै चिन्ह भएको छ । अहिले उदाउँदो सूर्य बनाएका छन्, तर सूर्य चिन्ह र उदाउँदो सूर्यमा मान्छेले केही न केही त बुझ्छन् । यी सबै कुरा हेर्दा मैले दुईटैको स्थिति त्यति राम्रो देख्दिनँ, त्यसमा पनि केपी ओलीको हुँदैन ।

ओलीले भोलि पार्टी बनाए पनि एमाले बनाउँछन् । हामीले पनि हिजो एमालेबाट फुटाएर माले बनायौं । माले त पहिले त सशक्त थियो नि । तर, मालेबाट एमालेमा गइसकेपछि मान्छेहरु ब्याक हुन मानेनन् । तलको कार्यकर्ता ब्याक हुन मानेन । अहिले पनि यिनी नेकपा बनाएर एमालेमा फर्किने भए । तर, आम कार्यकर्ताहरु ब्याक हुन चाहँदैनन्, अगाडि जान चाहन्छन् ।

सुरुमा दुबैले नेकपा र सूर्यचिन्ह दाबी गर्छन् । मलाई लाग्छ, बहुमत भएपछि नेकपा र सूर्यचिन्ह माधव–प्रचण्डले नै पाउँछन् । र, नेकपा एमालेमा चाहिँ ओली जाने भए ।

मैले त के बुझ्छु भने ओलीलाई दक्षिणतिरकाले मज्जाले फसाइदिए । उहाँको आफ्नै बुद्धिले मात्रै यस्तो भएको होइन । पहिले दक्षिणका मित्रहरुले ओलीलाई दप्काएर, हप्काएर ठीक गर्न खोजे । ओली हप्किएनन् । दप्किएनन् । नदप्किएपछि यिनलाई फुर्क्याइदिए । फुर्क्याएर फसाए । पहिले दप्काएर हटाउन खोजे, पछि फुर्क्याएर हटाइदिए ।

जान्ने मान्छेले पार्टीको माया गरेर सरक्क छाडिदिएको भए दोष अरुले बोकेर जाने थिए, ओली दोषी हुँदैनथे । अन्तिममा पनि म पार्टी अध्यक्ष छाडिदिन्छु, अथवा प्रधानमन्त्री छाडिदिन्छु भन्या भए कम्प्रोमाइज त भइहाल्थ्यो । जुनसुकै नेताले पनि पार्टीको विश्वास नजितेपछि त छोड्नैपर्छ । विश्वास लिन सकिएन भने त्यसपछि पनि कन्याएर प्रधानमन्त्रीमा बस्न त पाइँदैन । घुर्क्याएर बस्न त पाइँदैन ।

ओलीकै पार्टीमा पनि सीपी मैनालीकै हालत हुन्छ । सीपी ‘ग्रुपिजम’ गर्दागर्दै सिद्धिए । ओलीले पनि ‘ग्रुपिजम’ कहिल्यै छाड्दैनन् । पाँच सय मान्छे भए भने दुई सयलाई समाउँछन्, तीन सय भाग्छन्

पार्टी अध्यक्ष भनेको पनि बहुमतमै चल्ने हो, प्रधानमन्त्री भनेको पनि बहुमतमै चल्ने हो । झन् जबजवादी भन्नेले त यो कुरा मान्नैपर्ने हो । मलाई बस्न मन छ भनेर ढिपी कसेर मलाई भएन भने डिलमुनि लगेर कुर्सी नै भाँचिदिन्छु भन्ने कुरोले उनकै पक्षमा जाने मान्छेले पनि विस्तारै–विस्तारै छोड्दै जान्छन् । अहिले नै पनि उनको पक्षमा चर्केर बोल्ने मान्छेको संख्या कम भएको छ । कथंकाल अदालतले संसद उल्ट्याइदियो भने त यिनको (ओली) को हविगतै हुन्छ । यो पनि नहोला भन्ने मलाई लाग्दैन ।

जति गरे पनि दक्षिण यिनीसँग सन्तुष्ट छैन । यस्तोबेलामा अदालतले संसद उल्ट्याइदियो भने त यिनी त सिद्धिइहाले नि । चुनावै भइहाल्यो भने पनि नतिजा यिनको पक्षमा हुँदैन । पार्टी एकताको रनक र पार्टी फुटेको सनक त मिल्दैन नि ।

पार्टी निर्माणका लागि केपी ओली कुशल संगठन होइनन् । उनी दाउपेच खेल्न जान्ने, संगठन गर्न नजान्ने मान्छे हुन् । मदन भण्डारी पनि आफैं संगठन होइनन्, विचारक मात्रै थिए । जीवराज आश्रित राम्रा संगठन थिए । सीपी मैनाली नै संगठक होइनन्, विचारक हुन् ।

तत्कालीन माले हुँदाखेरिका संगठक भनेका त प्रदीप नेपाल, ईश्वर पोखरेल, गोपाल शाक्यहरु हुन् । प्रदीप नेपाल राम्रै संगठन हुन्, अहिले बिरामी भए, बूढो पनि भए । वामदेव पनि राम्रै संगठक हुन् । माधव नेपाल पनि व्यवस्थापकीय काम गर्न सक्नेखालका संगठकै हुन् ।

केपी ओली त संगठक हुँदै होइनन् । कुनामा बसेर गफ गर्नेबाहेक अरु छँदैछैन । उनी विचारक भन्दा पनि अलि ठुल्ठुला सपना बाँड्ने टाइपको, अतिरञ्जित कुराहरु गर्ने स्वाभाव चाहिँ उनीमा छ । तर, यिनी संगठक होइनन् । उनले संगठन गरेकै छैन । न झापा आन्दोलनकालमा गरे, न पछि काम गरे । यिनी मान्छेहरुलाई भित्रभित्र पैसा बाँडेर गुट बनाउनचाहिँ जान्ने मान्छे हुन् । तर, गुट बनाउनु र पार्टी बनाउनु फरक कुरा हो । पार्टी भनेको सबैलाई समेट्नुपर्‍यो , गुटबन्दी भनेको त्यसबाट मन लागेका मान्छेहरु छान्नुपर्‍यो ।

यो तरिकाले त भोलि ओलीकै पार्टीमा पनि सीपी मैनालीकै हालत हुन्छ । सीपी पछि माले बनाएर त्यहीँ पनि ‘ग्रुपिजम’ गर्दागर्दै टुट्दै टुट्दै सिद्धिए । ओलीले पनि ‘ग्रुपिजम’ कहिल्यै छाड्दैनन् । पाँच सय मान्छे भए भने दुई सयलाई समाउँछन्, तीन सय भाग्छन् । यो हालत छ । त्यसकारण ओलीको त्यति राम्रो पोजिसन होलाजस्तो मलाई लाग्दैन ।

ओलीको अर्को समस्या भनेको उनी धेरै गतिशील हुन सक्दैनन् । उनको स्वास्थ्य एकैदिनमा दुई/चारवटा जिल्ला घुम्नेखालको, अथवा तीन/चारवटा कार्यक्रम गर्नेखालको छैन । अहिले प्रधानमन्त्री हुँदा पनि बालुवाटारबाट सिंहदरबार आउन सकिराखेका छैनन् । त्यसैले उनी बाहिर निस्कनै सक्दैनन् ।

यो स्थितिमा संगठकको भूमिकामा ओलीसँग खासै धेरै नेताहरु छैनन् । सुवास नेम्वाङ संगठकै होइनन् । ईश्वर पोखरेलको क्रेज पनि धेरै घटेको छ । पश्चिमका दुई/चारजना युवाहरु छन् । शंकर पोखरेल अलिअलि संगठक हुन् । तर, विद्यार्थी नेताबाट आएको हुनाले आम कार्यकर्तामा उनको ठूलो पकड छैन । अलि राष्ट्रिय स्तरका प्रचारित नेता ओलीसँग कम्ति छन् । शंकर दाङका निम्ति अलि उपयोगी होलान् । प्रदीप ज्ञवाली पनि आफ्नो जिल्लामा त प्रचारित छन् । तर, राष्ट्रियस्तरकै छवि बनिसकेको छैन । विष्णु पौडेल महासचिव भए पनि पद हुँदैमा राष्ट्रिय व्यक्तित्व भइँदैन । उनी रुपन्देहीका नेता त हुन्, तर राष्ट्रिय व्यक्तित्व बनेको छैन र उनको छवि पनि बिग्रिएको छ । त्यसैले ओलीको टिम कमजोर छ, राष्ट्रिय स्तरको टिम छैन ।

वामदेव गौतम ओलीतिर आए भने एकजना राष्ट्रिय स्तरका नेता त होलान् । तर, वामदेवसँगै ओली समूहमा समस्या पनि आउँछ । वामदेवले आफ्नै मागहरु तेस्र्याउन थाल्छन् ।

ओलीजीसँग देशभरि भञ्ज्याहा र बदनाम टाइपका मान्छेहरु अलि धेरै छन् । अहिले ईश्वर पोखरेल पनि बदनाम भए । भानुभक्त ढकाल पनि बदनाम भए । बास्कोटा पनि बदनाम । बदनामै बदनामको सिँढीजस्तो हुने भो । अहिलेसम्म बदनाम नभएका शंकर पोखरेल, प्रदीप ज्ञवाली, पृथ्वीसुब्बा गुरुङहरु हुन् । अरुचाहिँ जम्मै उचालेर ओलीलाई माथि लगेर पद लिने खालका छन् । ओलीलाई उचाल्ने अनि आफ्नो पोजिसन बनाउने टाइपका ।

केपी ओलीसँग त कार्यकर्तै कम्ति छन् । भएका पनि सादगी कार्यकर्ताहरु कम छन् । अलि सादगी युवाहरु माधव नेपालतिर बढी भए, ओलीपट्टि अलि उद्दण्ड टाइपकाहरु बढी भए ।

प्रचण्ड–माधव पक्षको समस्या के हो ?
माधव नेपाल र प्रचण्ड दुईटाका वीचमा अविश्वास बढ्छ भन्ने आशंका तलैसम्म छ । उनीहरु एकछिन् नफुट्लान्, तर यो आशंकाले उनीहरु पनि भोलि ओली र प्रचण्ड फुटेजस्तै फुट्छन् कि भन्ने तलैसम्म छ । किनभने, त्यहाँ एमाले र माओवादीको पृष्ठभूमि अलग–अलग छ ।

माओवादीतर्फका कार्यकर्ताहरु संगठकभन्दा पनि अलि हुल्लडबाज टाइपका धेरै छन् । संगठकहरु छैनन् । आफूलाई ठूलो भागचाहिँ चाहिने, तर संगठन गर्न कम जान्नेखालका मान्छेहरु माओवादीमा धेरै छन् । आफूलाई ठूलोचाहिँ ठान्छन्, तर तल संगठन बनाउन जान्दैनन् । यसले पनि एउटा अन्तरविरोध जन्माउँछ ।

माओवादीहरुलाई हिजो सुसेलीका भरमा संगठन गरेको मात्रै थाहा छ । मान्छेलाई रुझाएर, संगठन गरेर उसँग हातेमालो गर्न सक्ने क्षमता पूर्वमाओवादीसँग साह्रै कम छ । यसरी भाग ठूलो खोज्ने तर काम नगर्ने भएपछि त्यहाँ पनि अन्तरविरोध चर्किने भो ।

प्रचण्ड र माधव नेपालकै वीचमा नफुटे पनि फुट्छन् कि भन्ने आशंका धेरै छ । प्रचण्डको शैली आदेश दिएर हिँड्नेखालको छ । माधवको आदेश सुन्नै नमान्नेखालको शैली छ । उनीसँग कुरो गर्दा नरम भाषामा यसो गर्दा पो हुन्छ कि भन्यो भने उनी खुशी हुन्छन्, अलि कमाण्डिङ भाषामा कुरो गर्‍यो भने माधव नेपाल पड्किन्छन् । भित्रभित्र तुष बोक्नेखालको शैली छ । त्यसकारण दुई नेताहरुको शैली मिल्दैन । उनीहरुका वीचमा शैलीगत समस्याहरु धेरै छन् ।

कार्यशैलीको हिसाबले प्रचण्ड–माधवका वीचमा बेमेल छ । कार्यकर्ता अनुकूलको कार्यशैली माधवको जति छ, त्यति प्रचण्ड पक्षको छैन

संगठन बनाउने शैली पनि माधव र प्रचण्डको मिल्दैन । माधवका कार्यकर्तामा संगठन बनाउने शैली अलि राम्रो छ । प्रचण्डहरुको शैली पार्टी बनाउनेमा अलि छैन । पूर्वएमाले क्याडरमा अरुबाट कमाउने प्रवृत्ति अलि सानो छ, कार्यकर्ताहरु अलि सादगी छन् । कसैको १० हजारको काम गरिदियो भने दुई सय/तीन सय रुपैयाँमात्रै लिनेखालका मान्छेहरु एमालेमा छन् । माओवादीलाई चाहिँ १० हजारको काम गरिदियो भने ५ हजार चाहिन्छ । ठ्याक्कै आधा उनीहरुलाई चाहिन्छ । उनीहरुको जीवनशैली पनि माथि छ । ठाकठुक गरेर पैसा लिने शैलीले गर्दा त्यति सजिलो चाहिँ हुँदैन ।

यी सबैलाई सुधारे भने त राम्रै होला, तर, सुधार्न सक्नुपर्‍यो । माधव नेपालहरुले माओवादीका कमजोरीहरु बुझ्न सक्नुपर्‍यो र उनीहरुसँग हातेमालो गरेर जान सक्नुपर्‍यो । र, नयाँ मोडमा जानुपर्‍यो । तर, म अप्ठ्यारो के देख्छु भने प्रचण्डको बसाइ, खुवाइ अहिले पनि राजशी शैलीको छ । तलका पार्टी कार्यकर्तामा यो रुचिकर हुँदैन ।

म आफैंलाई हेर्दा, मैले खुरुखुरु आफ्नो जमीन बेचेर यो सीतापाइलामा घर बनाएँ । तलका कार्यकर्ताले यो घर कहाँबाट बनायो ? भने । कसरी घर बनायो, कसैले भन्दैनन् । त्यसमा पनि ओलीहरुले व्यापकता बनाए कि आरकेले काठमाडौंमा दरबार बनायो भनेर । यो पनि कार्यकर्ताहरुमा वितृष्णा हुने एउटा कारण बनेको थियो ।

प्रचण्डलाई पनि त्यो कुरो त हुन्छ नि फेरि । घर नभए पनि दरबारजस्तो गाउँमा बसेपछि कहाँबाट पैसा ल्यायो भन्ने हुने भो ।  त्यस्तो किन चाहियो भन्ने हुने भो । सादगीपनमा त मान्छेले देख्दैनन् । प्रचण्डलाई भेट्न जाँदैखेरि तीन/चार घेरा नाघेर भेट्न जानुपर्ने स्थिति हुन्छ । यो जीवनशैली परिवर्तन भएन भने जनतामा अविश्वास बढ्न सक्छ ।

तर, पार्टी बनाउने कुरामा अहिलेको समीकरण हेर्दा ओलीलाई भन्दा प्रचण्ड–माधवलाई अलि सुविधा देखिन्छ । संख्याको हिसाबले पनि सुविधा छ । प्रचारको हिसाबले पनि सुविधा छ । तर, कार्यशैलीको हिसाबले दुईटा (प्रचण्ड–माधव) का वीचमा बेमेल छ । कार्यकर्ता अनुकूलको कार्यशैली माधवको जति छ, त्यति प्रचण्ड पक्षको छैन । यसले गर्दाखेरि जति संख्या छ, त्यति प्रभाव अगाडि लान गाह्रो हुन्छ ।

साभार: अनलाइन खवर (झापा आन्दोलनका अगुवा एवम् पूर्वएमाले नेता मैनालीसँग कुराकानीमा आधारित)

Next Post

छोडेर जानेले घर पाउँदैन:नेकपा नेता पण्डे

८ पुष २०७७, बुधबार १६:२८
२८७ केन्द्रीय सदस्यको हस्ताक्षर बोकेर बुधबार निर्वाचन आयोग पुगेका नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) स्थायी कमिटी सदस्य सुरेन्द्र पाण्डेसंग समसामयिक राजनितीका बिषयमा गरिएको  कुराकानीलाई हामीलेे अनलाइन खवरबाट साभार गरेकाछाै निर्वाचन आयोगमा आउनुको उद्धेश्य के हो ? नेकपाको हिजो बसेको स्थायी कमिटी बैठक र केन्द्रीय कमिटी बैठकको निर्णयबारे जानकारी गराउन आएका हौं […]